Lui gebruik van AI bestaat. Slim gebruik ook.
Ben ik lui als ik AI gebruik?
Ja, AI kan leiden tot oppervlakkig werk.
Net zoals een pen kan leiden tot slechte teksten
en Photoshop kan leiden tot lege beelden.
Telkens wanneer een nieuwe technologie het werk makkelijker maakt, duikt hetzelfde verwijt op: luiheid.
Vandaag is het AI. Gisteren was het internet. Daarvoor de computer.
Er zit iets diep menselijks in het idee dat moeite gelijk staat aan waarde.
Dat wat zwaar is, per definitie beter moet zijn.
Maar wanneer iedereen toegang heeft tot dezelfde snelheid en mogelijkheden, wordt het verschil dan niet gemaakt door smaak, inzicht en richting?
Wie geen visie heeft, produceert sneller middelmaat.
Wie wel visie heeft, krijgt een krachtigere hefboom.
Efficiëntie is geen moreel falen
Bijna elke grote menselijke uitvinding is ontstaan uit een vorm van luiheid. Of positiever gezegd: uit de wens om energie te besparen en efficiënter te zijn.
Waarom duizenden kilometers lopen als je een wiel kan gebruiken?
Waarom alles onthouden als je het kan opschrijven?
Waarom rekenen in je hoofd als een machine het sneller en foutloos doet?
Zodra een taak wordt geautomatiseerd, verschuift menselijke inspanning naar een ander niveau. Niet minder werk. Ander werk.
De pen maakte ons ook lui
Toen schrijven breder werd ingevoerd, was er felle tegenkanting. Plato waarschuwde dat het schrift het geheugen zou aantasten. Mensen zouden minder onthouden, minder trainen, minder scherp worden.
Hij had gelijk.
En hij had ongelijk.
Ja, mensen hoefden niet alles meer te memoriseren.
Maar daardoor konden ze complexere ideeën ontwikkelen, vastleggen, delen en voortbouwen.
De rekenmachine vernietigde geen wiskunde
Toen rekenmachines hun intrede deden, werd hetzelfde gezegd. Studenten zouden niet meer kunnen rekenen. Ze zouden afhankelijk worden van een toestel.
Ook dat klopte deels.
Maar tegelijk maakte de calculator ruimte vrij om wiskunde op een hoger niveau te beoefenen. Minder tijd aan optellen, meer tijd aan inzicht, modellen en abstractie.
De vaardigheid verdween niet. Ze verschoof van uitvoering naar begrip.
AI doet precies hetzelfde
AI automatiseert vandaag vooral uitvoering:
formuleren, varianten genereren, structureren, visualiseren, versnellen.
Dat voelt lui omdat we gewend zijn die taken zelf te doen.
Maar het echte werk zat daar nooit volledig in.
Het echte werk zit in:
het stellen van de juiste vraag
het herkennen van wat relevant is
het aanbrengen van context en nuance
het maken van keuzes
het dragen van verantwoordelijkheid voor het resultaat
AI kan output genereren.
Maar het kan geen intentie hebben.
Luiheid als motor van vooruitgang
De echte vraag is niet of AI lui maakt
De echte vraag is:
Wat doe je met de ruimte die AI vrijmaakt?
Gebruik je die om sneller en meer te produceren?
Of om beter na te denken, scherper te kiezen en bewuster te creëren?
Vooruitgang maakt ons niet lui.
Ze dwingt ons om opnieuw te definiëren waar menselijk vakmanschap echt zit.
En dat is vandaag niet in het typen.
Maar in het denken.
